Chilla / Fox-Boyer Ikidillilik/Cokdillilik

Anne-baba el kitabi
1. Auflage 2012
ISBN: 978-3-8248-0922-6
Verlag: Schulz-Kirchner
Format: PDF
Kopierschutz: Adobe DRM (»Systemvoraussetzungen)

E-Book, Turkish, 60 Seiten

Reihe: Ratgeber für Angehörige, Betroffene und Fachleute

Immer mehr Kinder wachsen in Deutschland mit mehr als einer Sprache auf. Eltern stellen sich dann häufig die Frage, welche Auswirkungen es auf die Sprachentwicklung ihres Kindes hat, wenn ihr Kind zweisprachig aufwächst. Sie möchten wissen, ob es sinnvoll oder schlecht für ihr Kind ist, zweisprachig aufzuwachsen, sie sind verunsichert und wünschen sich Orientierung. - Ist es möglich, mit zwei Sprachen aufzuwachsen? - Welche Folgen hat zweisprachiges Aufwachsen für die Identität? - Ab wann nehmen Kinder wahr, dass sie zweisprachig sind? - Was kann ich tun, um den Erwerb beider Sprachen zu unterstützen? - Ist Zweisprachigkeit die Ursache von Sprachstörungen? - Mein Kind ist schlecht in der Schule. Ist die Zweisprachigkeit der Grund dafür? Der Ratgeber greift diese und ähnliche Fragen auf, die in unserer Beratungspraxis von Eltern immer wieder gestellt werden, um sie nach aktuellen wissenschaftlichen Erkenntnissen zu beantworten. Darüber hinaus erhalten Eltern Anregungen zum Weiterlesen und Hinweise auf Beratungsstellen.

Autoren/Hrsg.

Chilla, Solveig

Fox-Boyer, Annette

Fachgebiete

• Geisteswissenschaften Sprachwissenschaft Fremdsprachenerwerb und -didaktik

Leseproben

1 Temel Bilgiler

1.1   Kim ikidilli veya çokdillidir?

“Ikidillilik” ya da “çokdillilik” kavramlarinin herkesin üzerinde anlastigi bir tanimi bu güne kadar yoktur. Bu da demektir ki, bu kavramlar degisik kimseler için degisik anlamlar ifade etmektedir. Ikidillilik ya da çokdillilik kavramlarini tanimlama çabalarinda degisik noktalar dikkate alinmaktadir. Bir yandan kisilerin dili konusmaya basladiklari yasa, bir yandan da bu dilleri nasil edindiklerine1 bakilmaktadir. Sonra, bu ögrenilen ya da edinilen dillere hakimiyetin niteligi dikkate alinmaktadir. Dahasi bu dillerin hangi baglamlarda kullanildiklari, kisinin kimligiyle ne denli ilintili oldugu ve kisilerin bu dillere karsi tutumlari önemli rol oynamaktadir.

Bloomfieldt (1933) çokdilli bireyi tek dilli bir birey gibi iki dili kontrol edebilen ve bu iki dilde de hakimiyeti olan kimse olarak tanimlar. Mackey’e (1962) göre ise ikidilli birey birden fazla dili kullanma yeterliligine sahip olan kisidir. Haugen’e göre (1953) iki dilde de anlamli ve eksiksiz ifadeler kullanabilen birey ikidilli bireydir.

Bu kitapta ikidillilik/çokdillilik kavramlari için su tanim temel alinmistir: “Gündelik hayatta, sözgelimi ailelerdeki ve çevredeki dillerin farkli olmasi zorunlulugundan dolayi iki dilde aktif olarak iletisim kurma yeterliligi.”

1.2   Ikidillilikle çokdillilik ayni sey midir?

Çok az insan yasaminda sadece bir tek dille temas kurar. Bir çogu okulda yabanci dil ögrenir ya da sözgelimi Italya’daki tatil için bir yabanci dil kursuna gider. Anadili Almanca olmayan arkadaslari vardir ve bu arkadaslar bazen Almanca olmayan bir iki sözcük kullanir ya da bu dilde selamlasirlar. Buna ragmen bunlar kendilerine “çokdilli” derler mi? Güncel hayatta, sözgelimi ailelerdeki ve çevredeki dillerin farkli olmasi nedeniyle iki dilde aktif olarak iletisim kurma yeterliligi dahasi zorunlulugu çokdillilik olarak tanimlanir. Bu da ikidillilik (Ingilizce ,bilingualism’) kavramlarini içerir (1.1’e bakiniz). Gündelik hayatta aktif olarak iki dilde iletisim kurmak, çokdilliligin bir biçimidir.

1.3   Ikidillilik sikça rastlanan bir durum mudur yoksa istisna midir?

Bireylerin iki veya daha fazla dille büyümesi bir istisnadan çok kuraldir. Dünyadaki bir çok ülkede insanlarin çogunlugu birden fazla dil konusmaktadir.

Jamie Almanya’da dogmustur. Babasi Ingiliz, annesi Alman’dir. Dogumundan beri anne ve babasi onunla Ingilizce ve Almanca konusmuslardir. Üç yasindan beri Ingiltere’de yasamaktadir (2.3’e bakiniz).

Lars Almanya’da dogmus ve Almanya’da yetismektedir. Annesi Danimarkali, babasi ise Ingiliz’dir. Annesi onunla Danca, babasi Ingilizce konusmaktadir. Lars Alman kresine gitmektedir. Orada arkadaslariyla Almanca konusmaktadir (2.3’e bakiniz).

Ayse Almanya’da dogmustur. Ailesi evde ve arkadas çevresinde Türkçe konusmaktadir. Ayse ilk olarak 3 yasinda Alman kresine basladigi zaman Almanca’yla temas kurmustur (2.5’ bakiniz).

Arthur Rusya’dan göçen bir Alman ailenin çocugudur. 10 yasinda Almanya’ya gelmistir. Rusya’da büyükannesinden biraz Almanca duymus, bunun disinda Rusça’yla büyümüstür. Ailesi çogunlukla Almanca, nadir olarak da Rusça konusmaktadir (2.5’e ve 2.7’ye bakiniz).

Fatma Iraklidir. 17 yasinda Almanya’ya gelmistir. Ailesiyle ve arkadaslariyla Arapça, is arkadaslariyla Almanca konusmaktadir (2.7’ye bakiniz).

Dünya ülkelerinin çogunlugu ikidilli ya da çokdillidir. Bu demektir ki. dünyadaki ülkelerin çogunlugunda sadece bir ülke dili yoktur, tersine birden fazla resmi dil bulunmakta, bunun yaninda baska diller de konusulmaktadir. Sözgelimi Isviçre’de dört tane resmi dil vardir, Almanca, Fransizca, Italyanca ve Romansça; Belçika’da Almanca, Fransizca ve Flemenkçe; dahasi Güney Afrika Cumhuriyeti’nde 11 resmi dil vardir. Almanya’nin çogu yerinde ulusal dil Almanca’dir. Ancak bunu resmi dairelerde kullanilan dille karistirmamak gerekir. Almanya’nin bazi bölgelerinde Sorbça ve Asagi Almanca da resmi dairelerde kullanilma hakkina sahiptir. Bu bölgelerde çocuklar çokdilli olarak her iki dille büyümektedirler. Eskiden sömürge olan ülkelerde de genel olarak en az iki devlet dili vardir. Bir ülkede birden çok dilin var olmasi, zorunlu olarak bu ülkede oturan herkesin bu dillere hakim oldugu anlamina gelmez. Ayni sekilde Almanya’da da bir çok insan gündelik hayatlarinda halkin çogunlugunun kullandigi dilin, yani Almanca’nin yaninda baska bir dili ya da dilleri konusmaktadir. Bunun nedenleri çok çesitlidir.

1.4   Iki dille büyümek mümkün müdür?

Sadece bir dille yetisen bireyler dünya genelinde azinliktadir. Bu yüzden asil “tek dille yetisme” durumu normal olmayan bir durumdur. Çocuklar dogumlarindan itibaren, sorunsuz olarak birden fazla dili ögrenebilecek yetenege sahiptirler. Doga onlara ana karninda bile degisik dilleri algilama ve bu dilleri yasamlarinin ilk yillarinda edinme yetenegi vermistir. Tek bir dili ders almadan edinebilecekleri gibi, baska dillere erisimleri mümkün kilindiginda iki dili edinmeleri de olanaklidir.

1.5   Iki dille karsi karsiya kalmasi çocugumun gelisimini etkiler mi?

Anne-babalar sik sik çocuklarin ikidilli yetismelerinin onlari zorladigini duymaktadirlar. Özellikle çocugun sosyal davranislarinda ya da okuldaki ögrenme basarisi gibi baska alanlarda sorunlar bas gösterdiginde ikidilliligin çocugun gelisimi için kötü oldugu iddiasi dile gelmektedir. 1.4’te de görüldügü gibi ayni anda iki dille yetisme becerisi çocuga dogal olarak verilmistir. Arastirmalar göstermistir ki, ikidilli çocuklar tek dilli çocuklara göre

prensip olarak dillerini daha yavas ögrenmezler,

daha yavas ya da daha kötü bir gelisim göstermezler,

daha aptal degillerdir,

daha akilli degillerdir,

sosyal gelisimlerinde, sözgelimi arkadas kazanma konusunda, dezavantajlari yoktur,

daha sik ruhsal hastaliklara yakalanmazlar (! Chin & Wigglesworth, 2007).

1.6   Iki dille yetismesinin çocugumun kimligine ne gibi etkileri vardir?

Insanlar birey olarak kimliklerini “bir gruba ait olmak” ve “baska grup(lar)dan ayrilmak” ikilemi içinde hareket ederek olustururlar. Bireysel kimlik, bir yandan insanin kendisini sözgelimi dinsel ya da politik bir düsünceyle özdeslestirmesi, diger yandan da yasami sirasinda farkli sosyal roller...