E-Book, Polish, 205 Seiten
Reihe: PublishDrive
Tomczyk Zawsze w ruchu
1. Auflage 2026
ISBN: 978-83-982460-5-7
Verlag: PublishDrive
Format: EPUB
Kopierschutz: 0 - No protection
Czego sztuka walki uczy o odporno¿ci, zespo¿ach i zmianie
E-Book, Polish, 205 Seiten
Reihe: PublishDrive
ISBN: 978-83-982460-5-7
Verlag: PublishDrive
Format: EPUB
Kopierschutz: 0 - No protection
Portugalskiego nie uczyl sie dla kariery. Uczyl sie go, bo chcial rozumiec piesni spiewane w rodzie i wiedziec, z czego smieja sie brazylijscy instruktorzy. Kiedy zona zobaczyla ogloszenie o pracy w miedzynarodowej firmie i wyslala jego aplikacje, smiali sie przy kolacji, ze mogloby z tego cos wyjsc. Kilka tygodni pózniej Tomasz Tomczyk dostal te prace.
Przez lata opowiadal te historie jako szczesliwy zbieg okolicznosci. Pózniej zauwazyl cos innego: portugalski byl pierwsza bardzo konkretna umiejetnoscia, która przyniósl do pracy z miejsca niemajacego z praca nic wspólnego. Nie byl ostatnia.
'Zawsze w ruchu' to zapis dwudziestu lat spedzonych miedzy sala treningowa a biurem. Tomczyk zestawia to, czego uczy capoeira, z badaniami nad przeplywem, odpornoscia, cienkimi wycinkami, bezpieczenstwem psychologicznym, inteligencja zbiorowa i bledem planowania - ale nie udaje, ze jedno dowodzi drugiego. Badanie opisujace zachowanie ludzi w laboratorium nie jest badaniem capoeiry. Tam, gdzie widzi podobienstwo, mówi wprost, ze interpretacja nalezy do niego.
Ksiazka rozwija sie w trzech aktach - jednostka, dwoje ludzi, caly krag - a kazdy rozdzial zamykaja dwa kaciki: jeden dla prowadzacych zajecia, drugi dla pracujacych w firmie. Nie po to, zeby ktokolwiek zaczal trenowac capoeire. Po to, zeby pokazac, co sie dzieje, kiedy przez wystarczajaco dlugi czas powaznie traktujemy cos, co mialo byc tylko pasja.
Lekcja jest ta sama w kazdej skali: miec w zyciu dosc oparcia, zeby byc zawsze w ruchu.
Autoren/Hrsg.
Weitere Infos & Material
Rozdzial 1: Walka wewnetrzna
Od jedenastu minut jedna z zawodniczek próbuje opanowac unik przed kopnieciem partnera treningowego. Schodzi za pózno, ustawia ciezar w niewlasciwym miejscu, wraca do pozycji i próbuje ponownie, w spokojnym rytmie berimbau.
Grupa widzi jej kolejne próby, ale nikt ich nie przerywa. Instruktor równiez czeka. Móglby zatrzymac cwiczenie i poprawic ustawienie bioder, jednak na razie daje jej czas, zeby sama znalazla róznice miedzy ruchem, który nie dziala, a tym, który pozwoli zejsc z linii kopniecia.
Przy dwunastej próbie biodra schodza odrobine nizej, ciezar przenosi sie troche wczesniej i noga partnera przechodzi nad nia.
Tak wyglada duza czesc codziennej pracy w capoeirze. Znacznie mniej efektowna niz kopniecia w wyskoku, stanie na rekach czy akrobatyczne wymiany, które dobrze wygladaja na pokazach. Czlowiek dociera do granicy tego, co jego cialo w danym momencie potrafi, i próbuje zrozumiec, co moze jeszcze zmienic, a z czym musi nauczyc sie pracowac.
Capoeira rozgrywa sie miedzy dwojgiem ludzi, ale spora czesc tej pracy odbywa sie wczesniej, we wlasnym ciele.
Gra, która najpierw toczysz przeciwko sobie
Poczatkujacy bardzo szybko poznaje ginge – podstawowy, kolyszacy ruch, z którego wychodza ataki, uniki i zmiany kierunku. Ginga utrzymuje cialo w ruchu i pozwala reagowac bez koniecznosci rozpoczynania wszystkiego od statycznej pozycji.
Jej nauka zajmuje znacznie wiecej czasu, niz moze sie wydawac komus patrzacemu z boku. Trzeba znalezc wlasny rytm, nauczyc sie przenosic ciezar i przestac kontrolowac swiadomie kazdy krok. Z czasem pojawia sie tez cos trudniejszego do opisania: przyzwyczajenie do niewielkiej, ciaglej niestabilnosci. Ciezar ciala caly czas sie zmienia, jedna noga przejmuje prace drugiej, a zawodnik jest gotowy skorygowac ruch, jesli sytuacja tego wymaga.
Kiedy rozmawiam z bardziej doswiadczonymi capoeiristami o tym, czego wlasciwie uczy ginga, technika jest tylko czescia odpowiedzi. Równie wazna okazuje sie gotowosc do ciaglych drobnych korekt. Nie czekasz, az pojawia sie idealne warunki. Poruszasz sie w tych, które masz, i na biezaco dostosowujesz pozycje.
Ta zasada bedzie wracala w calej ksiazce. Gotowosc na zmiane moze wynikac z wielu malych ruchów wykonywanych wczesniej, zanim pojawi sie sytuacja, która naprawde wymaga szybkiej reakcji.
Dyscyplina pustej sali
Duza czesc rozwoju w capoeirze odbywa sie poza najbardziej widowiskowymi momentami treningu. Przed lustrem, w pustym kacie sali albo w domu, podczas kolejnego powtórzenia ruchu, który dawno przestal byc interesujacy.
Dla instruktora to równiez wyzwanie. Poczatkujacy chce mozliwie szybko robic rzeczy, które wygladaja jak capoeira, a rodzice dzieci chca widziec, ze zajecia przynosza efekt. Trudniej sprzedac perspektywe kilkudziesieciu powtórzen tego samego przejscia albo kolejnego treningu poswieconego podstawowej pracy nóg.
Z czasem czlowiek uczy sie jednak równiez samego powtarzania: wracania do zadania bez potrzeby ciaglej nowosci i natychmiastowej nagrody. W mojej pracy instruktorskiej wielokrotnie widzialem róznice miedzy uczniami, którzy potrafili spokojnie cwiczyc podstawy, a tymi, którzy chcieli jak najszybciej przejsc do gry i bardziej efektownych elementów. W rodzie obie osoby moga przez pewien czas wygladac podobnie. Przy wolnym cwiczeniu techniki znacznie szybciej wychodza róznice w fundamentach.
Podobny rodzaj pracy istnieje w zyciu zawodowym. Przed wazna prezentacja jest próba, której nikt pózniej nie zobaczy. Przed trudna rozmowa moze byc kilka wersji tego, co chcemy powiedziec. Dokument, który trafia na spotkanie zarzadu, czesto poprzedzaja wersje znane wylacznie jego autorowi.
Ta niewidoczna czesc pracy nie gwarantuje dobrego rezultatu. Daje jednak mozliwosc sprawdzenia bledów wtedy, kiedy ich koszt jest jeszcze niewielki. Na sali treningowej mozna powtarzac ruch powoli, zatrzymac sie w polowie i zaczac od poczatku. Podczas gry czasu na takie poprawki jest znacznie mniej.
Budowanie wlasnej gry
Wystarczy troche czasu spedzonego w dojrzalej grupie capoeiry, zeby zobaczyc, jak bardzo róznia sie od siebie doswiadczeni zawodnicy.
Dwie osoby moga trenowac od podobnej liczby lat i znac te same podstawowe techniki, a mimo to grac zupelnie inaczej. Jedna pozostaje nisko, blisko ziemi, opiera gre na wyczuciu czasu i dokladnym obserwowaniu partnera. Druga porusza sie wyzej i szybciej, chetnie korzysta z akrobatyki i pokonuje wieksza przestrzen.
Wspólne podstawy nie prowadza wiec do identycznego rezultatu. Cialo, wiek, temperament, doswiadczenie i rzeczy, które kazdemu przychodza latwiej lub trudniej, stopniowo wplywaja na sposób gry.
Wysoki zawodnik moze miec trudnosc z czescia niskich przejsc, a jednoczesnie korzystac z zasiegu nóg. Ktos, kto zaczal trenowac po czterdziestce, moze zbudowac gre bardziej oparta na precyzji i wyczuciu momentu niz na dynamice. Dobry instruktor pomaga rozwijac takie rozwiazania, pilnujac jednoczesnie podstaw technicznych.
Sam dlugo myslalem o ograniczeniach glównie jako o rzeczach, które trzeba pokonac. Capoeira stopniowo nauczyla mnie bardziej praktycznego podejscia. Nie zmienie dlugosci nóg ani budowy bioder. Moge za to lepiej rozumiec wlasne cialo i budowac sposób poruszania sie, który wykorzystuje jego mozliwosci.
Po latach jestem w stanie rozpoznac czesc moich uczniów po samym stylu gry, zanim zobacze ich twarze. Techniki sa wspólne, ale sposób ich laczenia staje sie bardzo osobisty.
W firmach podobne napiecie pojawia sie przy rozwijaniu ludzi. Latwo stworzyc obraz „dobrego lidera” zlozony z cech osób, które wczesniej odniosly sukces, a pózniej oceniac innych wedlug tego, jak bardzo ten obraz przypominaja. W takim modelu spokojny, metodyczny specjalista moze byc zachecany do bardziej ekspansywnego stylu tylko dlatego, ze wlasnie taki sposób zachowania jest w organizacji latwiej zauwazany i nagradzany.
Doswiadczenie z capoeiry podsuwa mi inna mozliwosc. Mozna bardzo powaznie traktowac standard techniczny i jednoczesnie zostawic przestrzen na rózne sposoby jego realizacji. Wspólny fundament nie musi prowadzic do jednego stylu.
Ruch pod presja
Ginga daje mi równiez uzyteczna metafore odpornosci. Czlowiek nie przygotowuje sie do niespodziewanego ruchu przez zastygniecie w jednej, idealnie bezpiecznej pozycji. Pozostaje w ruchu i zachowuje mozliwosc zmiany kierunku.
Pod presja w pracy latwo zrobic cos odwrotnego. Wyobrazmy sobie dwóch liderów, którzy slysza te sama wiadomosc: wazny klient rozwaza wycofanie sie z kontraktu.
Pierwszy ogranicza komunikacje. Spotkania staja sie bardziej formalne, informacje sa przekazywane ostrozniej, a zespól zaczyna czekac na decyzje z góry. Ludzie moga w takiej atmosferze mniej chetnie zglaszac drobne problemy, zwlaszcza jesli nie sa pewni, jak zostana odebrane.
Drugi lider utrzymuje dotychczasowy rytm pracy, mówi otwarcie, co wiadomo, a czego jeszcze nie, zbiera nowe informacje i wraz z ich naplywem poprawia plan. Nie ma wiekszej kontroli nad decyzja klienta, ale stara sie zachowac zdolnosc zespolu do reagowania.
Badania nad odpornoscia psychiczna nie daja jednej prostej recepty na takie sytuacje. Sama rezyliencja jest tez róznie definiowana: czesc podejsc opisuje ja jako zdolnosc adaptowania sie do trudnosci, a nie niezmienna wlasciwosc czlowieka. Badania nad programami rozwijania odpornosci sugeruja, ze mozna na nia wplywac, choc interwencje sa bardzo rózne, a sila dowodów nie pozwala wskazac jednej najlepszej metody.
Dlatego nie traktuje gingi jako fizycznego treningu rezyliencji w psychologicznym znaczeniu tego slowa. Dla mnie jest raczej bardzo konkretnym doswiadczeniem dzialania w warunkach, w których niewielka niestabilnosc jest czyms normalnym. Zamiast oczekiwac idealnej pozycji, ucze sie caly czas ja korygowac.
Co robimy po upadku
W capoeirze utrata równowagi nie jest wydarzeniem niezwyklym. Ktos zle oceni ruch partnera, spózni sie z unikiem albo zostanie podciety. Czasem wyglada to efektownie, czasem niezgrabnie, a poniewaz wszystko dzieje sie w srodku kregu, zwykle widza to inni.
Potem gra toczy sie dalej.
To powtarzajace sie doswiadczenie zmienia sposób, w jaki mozna myslec o wlasnym bledzie. Upadek daje bardzo konkretna informacje: w tej wymianie, w tym momencie, cos nie zadzialalo. Mozna wrócic do ruchu pózniej, sprawdzic ustawienie nóg albo moment reakcji. Sam fakt, ze zawodnik znalazl sie na podlodze, niewiele mówi o calej jego wartosci i poziomie.
W pracy pojedyncze niepowodzenie bywa trudniejsze do oddzielenia od oceny samego czlowieka. Menedzer przedstawia propozycje, w której ktos szybko znajduje luke. Po spotkaniu moze dlugo wracac do tej chwili i zastanawiac sie, jak wplynela na opinie innych. Jesli podobnie reaguje otoczenie, kolejne wystapienie staje sie trudniejsze, bo oprócz samego zadania dochodzi potrzeba odbudowania wlasnej pozycji.
Mozliwe jest jednak równiez inne podejscie: potraktowanie nieudanej prezentacji jako informacji o argumentacji, danych albo sposobie przygotowania. W kolejnych rozdzialach wróce do badan pokazujacych, jak duze znaczenie dla uczenia sie...




