Trausti Ljóðmæli

1. Auflage 2023
ISBN: 978-87-27-10254-2
Verlag: SAGA Egmont
Format: EPUB
Kopierschutz: 6 - ePub Watermark

E-Book, Icelandic, Deutsch, Band 15, 596 Seiten

Reihe: Jón Trausti: Ritsafn I-VIII

'Nú er æskunnar draumalíf eytt, nú mig alvaran kveður til starfa, ég skal vinna á vegum hins þarfa, nú er útsýnið alltsaman breytt.' Í bókinni ljóðmæli er að finna þrjár ljóðabækur Jóns Trausta, fyrsta metsöluhöfund íslands. Heima og Erlendis (1899), Finnur Jötunn (1900) og Kvæðabók(1922). Ljóð hans höfða til allra unnenda íslenskrar tungu og bókmennta, ljóðin fjalla um heimþrá, ást, látna vini, nátturu, árstíðir og svo mætti lengi telja.

Jón Trausti er skáldanafn Guðmundar Magnússonar. Hann ólst upp við fátækt hjá foreldrum sem voru í Húsmennsku. Eftir fermingu lærði hann prentiðn og í kjölfar þess fékk fátæki sveitadrengurinn fjölmörg tækifæri. Hann gaf út sína fyrstu ljóðabók árið 1899 og átti farsælan feril sem rithöfundur en sumir telja hann vera fyrsta metsöluhöfund Íslands. Árið 1918 var Guðmundur meðal þeirra 484 Íslendinga sem létust úr spænsku veikinni.

Autoren/Hrsg.

Trausti, Jón

Leseproben

KVÖLDSTUNDIR VIÐ EYRARSUND.

I.

Undir beykitrjánum.

Ó, hve kvöldið er svalandi sætt,

þegar sólin er hnigin til viðar,

þegar náttúran færist til friðar,

þegar hitinn og stritið er hætt.

Þá sér brjóstið fram lyftir svo létt,

þá af limum sem oki er hrundið; —

þá er gaman að ganga’ út’ við Sundið,

það er glært eins og spegill og slétt.

Uppi á himinsins boganum blátt

sést nú byrjandi lágnættis-húmið,

stjörnur byrja sitt blik gegnum rúmið,

og það bregður nú degi svo brátt;

alt í skugganum hjúpað er hér,

og í höfninni speglar sig máni,

meðan ásarnir yfir á Skáni

ennþá kvöldgeisla sýna á sér.

Mörg svo indæl og unaðsrík kvöld

hef ég áður á Fróni séð heima,

kvöld, sem aldrei mér unt er að gleyma,

kvöld með guðdómleg, geislarík tjöld;

kvöld, er söngfuglar kvökuðu létt,

kvöld með ljósblik á sundum og vogum,

kvöld með blikandi norðljósa logum, —

kvöld, sem yndi á alt höfðu sett.

Þá var alt fyrir augum mér bjart,

frá því efsta og niður að ströndum,

ofið glitofnum, blikandi böndum, —

og mig dreymdi svo margt — og svo margt.

Þá sig hóf fyrir huga mér sjón,

fær í hilling sveipt ljósrauðum skýjum,

líkt og ásarnir yfir hjá Svíum —.

Það var framtíðarvonanna frón.

Nú er æskunnar draumalíf eytt,

nú mig alvaran kveður til starfa,

ég skal vinna á vegum hins þarfa,

nú er útsýnið alt saman breytt.

Ekki lengur nú lokkast ég af

hinum ljóshviku skýborga-myndum,

ei af gyltum og gnæfandi tindum, —

ei af löndunum handan við haf.

En frá bæjarins glepjandi glaum

er ég genginn út lífsins að njóta,

horfi’ á skipin, sem hart áfram þjóta,

koma’ og fara í stöðugum straum.

Hér við blikandi, bylgjandi sjó

aftur byrjar nú hug minn að dreyma,

mér finst lífið hér líkt eins og heima,

hingað sæki ég svölun og ró.

Nú á skugganna hrímfexti her

yfir himininn allan sín merki,

meðan eimpípu ómurinn sterki

snjalt og hvelt gegnum kyrðina sker.

Viti kyntur er eyjunum á,

og í höfninni speglar sig máni,

meðan ásarnir yfir á Skáni

óðum sortna og blána á brá.

II.

Sjónleikar næturskugganna.

Það kvöldar, það er kyrt og það er svalt,

það kvikar varla lauf né grein né strá,

og fólkið nýtur kvöldsins út’ um alt

og ótal hópar ganga til og frá.

Menn teyga að sér aftanloftið hreina

hér út við Sundið milli laufgra greina.

Ég líka. Ég er einn og uni hér,

þar ægis strönd er hlaðin bárum frá,

og sjórinn liggur lygn að fótum mér —

ég legg mig fram hið trausta handrið á

og skorða í mínum höndum höfuð mitt

og horfi, sjór, í dularríki þitt.

Að baki mér er ómur. Alt er kátt,

og ótal hópar ganga til og frá,

og þar er hvíslað hljótt og hlegið dátt,

og helgi kvöldsins allir notið fá.

Að baki mér, — en allir framhjá fara,

svo frið ég hef frá glaumnum burt að stara.

Svo milt og þunt af þíðuskýjum lag

sig þenur yfir bæ og strönd og sund,

sem eftir þennan afar-heita dag

nú ætla sér í nótt að döggva grund,

og móða ljós á lygnan ægi sezt,

svo lofts og sjóar greining varla sést.

Að baki mínu bærist hópur stór

af börnum, mönnum, konum, meyjum, sveinum,

en líti’ eg fram, þar liggur sléttur sjór,

og lítið bærast sést á fjörusteinum,

og hálft í þoku teygir, heillar, teymir

og töfrar, svo að hugann undur dreymir.

Ég stari fram í þennan þokuhyl,

í þennan víða, dularfulla sjó,

og særi fram hans sjónhverfingaspil

og sé þær vaxa’ og minka’ í kvöldsins ró.

Ég hvíli’ í mínum höndum höfuð mitt

og horfi, sjór, í draumaríki þitt.

_____________

Bugðast og beygja sig,

bærast og lyfta sér

lognöldur, leikandi hníga;

myndir fram teygja sig,

myndast og skifta sér. —

Viðburðir stórir fram stíga.

_____________

Fornaldar-knerrir kvika

kyrlátum bylgjum á;

skildir á borðunum blika,

bundinn er dúkur við rá.

Rösklega...